تبلیغات
سمپاد کرمان - مادرمه رسم کهن مازندرانی ها برای شروع سال نو

قالب وبلاگ

هاست لینوكس

مرجع راهنمای وبلاگ نویسان

سفارش طراحی اختصاصی قالب وب سایت و قالب وبلاگ

طراحی وب

شارژ ایرانسل

فال حافظ

نظر یادتون نره

دوشنبه 29 اسفند 1390
ن : آسمون آبی نظرات ()

مادرمه رسم کهن مازندرانی ها برای شروع سال نو



حتما با این رسم قشنگ استان من آشنا بشید و  از همین جا عید رو به همتون تبریک میگم!!!!نظر هم یادتون نره و خدانگهدار!!!! امیدوارو بتونید به قول هایی که برای سال بعد به خودتون دادید عمل کنید!!!!             باسپاس,آسمون آبی

بعضی می گویند: کلمه ی مارمه از دو قسمت مار=مادر و مه=ماه ؛یعنی مادر ماه تشکیل گردیده است که اولین روز هر ماه را مادر ماه می گویند. "در لاریجان و روستاهای مازندران در روزهای اول هر ماه مراسمی است که در گزنک  "مادرمه" گویند.یعنی ماه در ماه (دکتر هنری ص87)گروهی نظرشان بر این است مارمه ؛یعنی ماه در ماه ،آخر یک ماه وآغاز ماه دیگر.ماه مهربانی هم نظر یست؛ یعنی آغاز هر ماه با آئین خاص مهربانی ،محبت ،صلح و   صفا شروع می شود.آقای نصرالله هومند پژوهشگرفرهنگ مردم نظر دیگری دارد:مارمه ؛یعنی آئین ماه در آمدن، آغاز ماه نو یا آئین نو شدن ماه(برجی)که هر ماه با نماز مخصوصی در نزدایرانیان کهن جشن گرفته می شد.

به طور کلی دو گونه مارمه داریم: یکی اول هر ماه تبری (ماه زمینی) که به ماه مارمه موسوم است و به ندرت اول ماه عربی (ماه آسمانی)انجام می گیرد که اندک اندک از رونق افتاد تا جایی که در روستا ها و آبادی های دور دست و کوهستان ها ی دور از شهر نشینی  پیر زنان وسالخوردگان چنین می کنند.امروزه در بین میان سالان وجوانان ماه مادرمه صورت  نمی پذیرد. در مجموع دوازده ماه تبری را مارمه می کنند.

    در مازندران «رسم است روز اول هر سال به فردی که قدمش برای خانوار سازگار است اجازه می دهند با یک سینی شامل یک جلد قران مجید و سبزه و آب و .. واردخانه شود،مردم معتقدند اگر این کار صورت پذیرد در آن سال اتفاقات بدی متوجه آن خانواده نمی شود.»(تنکا، ص57)  

         سال مارمه : هرساله با شور واشتیاق و شکوه هر چه تمامتر در اولین روز عید انجام می پذیرد. چند روز مانده به عید وتحویل سال جدید خانواده ها استخاره می زنند چه کسی خانه وکاشانه ی آن ها را مادرمه کند. وقتی  مادرمه کننده مشخص شد .چند دقیقه مانده به تحویل سال وارد حیاط خانه می شود تا سینی را که در آن وسایلی چون سبزه ،آیینه ،قرآن کریم،چند سکه،کاسه ی آب وماهی زنده یا ماهی دودی که از قبل خانم خانه آماده کرده است، بر داشته وارد خانه گردد.با پای راست وارد خانه می شود،زیرا پای چپ شگون ندارد.  داخل همه ی اتاق ها رفته ،ابتدا در گوشه ی اتاق ها آب ریخته بعد یک شاخه ی سبز آن جا می گذارد.آنگاه به انبارها وآغل ها ومطبخ که در حیاط منزل تعبیه شده است ،می رود و مادرمه می کند.اگر مادرمه کننده برای چند خانوار انتخاب گردد،خانواده ها صبر می کنند تا مادرمه کننده  به نوبت همه ی خانه ها را مادرمه کند.  

    «کسی که خوش قدم است هرساله برای مادرمه می آید،اگر به دلایلی نتواند آن سال مادرمه کند ،کس دیگری را به انتخاب می کنند تا با جانشینی موقت او انجام وظیفه کند.   لازم به یاد آوری است چند روز مانده به عید بازار همیشک آمل شلوغ می شود .افراد به جنگل رفته با جمع آوری همیشک به بازار آورده ،به صورت دسته های کوچک به مردم عرضه می کنند ومی فروشند.

    چند دقیقه به تحویل سال سر پرست خانواربه حیاط خانه رفته ،تبر برداشته به طور نمادین هیزم را خرد می کند وبار اسب می نماید.در بعضی جاها آقایان یا خانم ها به آغل حیوانات رفته  گاو را می دوشند و کارهای آن جا را انجام می دهند.این کار تا زمانی که سال نو نشده، ادامه می دهند و معتقدند آن سال ،سال پر درآمد و پر خیر و برکت برای آن ها خواهد بود.

    تا زمانی که مادرمه انجام نگرفت ؛یعنی عمل نو شدن  ماه یا سال انجام نگیرد ،کسی حق ورود به خانه را ندارد واگر کسی از خانه خارج شود آن قدر باید بیرون از خانه بماند تا مادرمه کننده بیاید مادرمه اش را انجام بدهد،آنگاه بتواند وارد خانه بشود       «برای انجام مادرمه ...صاحب خانه صبح زود بر خاسته وسایل مادرمه را داخل سینی که عبارتند از: کلام الله مجید،شاخه ای سبز،تخم مرغ رنگ کرده،کوزه ای آب،نان ودر برخی جای ها سیب آماده کرده بر در خانه  می گذارندوخود به خواندن نماز و قرآن پرداخته ،طلب خیر و برکت برای خانواده اش می کند.

       صاحب خانه عموما شخص سید ویا پسری را که از قبل آمدنش مشخص شدتعیین می کند وآن شخص صبح زود با قرآن و شاخه ی سبز آماده شده سعی می شود شاخه مزبره (məzbarə )باشدبه همراه دیگر وسایل با پای راست وذکر مهر (بسم الله گفتن)وارد تک تک اطاق ها می گردد وبا بوسه بر قرآن برگ سبز را روی آن قرار می دهد ودر انتها مقداری آب در گوشه ای از منزل می ریزد.در پایان تخم مرغ ،نان وسیبی را به عنوان پاداش دریافت می کند...این رسم در دوران ساسانیان در اولین روز فروردین با ورود موبد موبدان(خوش قدم)به حضور شاه انجام می شد.»(ذبیحی صص70،71 )

  « روز نخست این پنج روز آئین کهن مادرمه که نشانه مبارکی ومیمنت است باجدیت بیشتری نسبت به ماه های دیگر صورت می گیرد .کما این که در بین زردشتیان این ایام هنگام تولد انسان وجشن گهنبار ششم بوده و سرود مقدس گات ها در آن خوانده می شود.»(ذبیحی ص70)

        آب وآیینه نشانه پاکی، صداقت ، پاک کنندگی و روشنایی است وماهی روزی، خیر و برکت ،سبزه نشانه ی رویش و سرسبزی و نو شدگی طبیعت و جهان و زندگی می باشد.

      "در این آیین آب نماد پاکی وپاک کنندگی و روشنی ،توسط فرد خوش قدم ،بلافاصله بعد از تحویل سال بر درگاه منزل یا بر روی افراد ریخته می شود.ابوریحان در آثارالباقیه در این مورد می نویسد:"این روز به "هروذا" که فرشته ی آب است تعلق دارد.وبه همین خاطر در این روز سپیده دم از خواب بر می خیزندو در آب حوض یا قنات خود را می شویند.وگاهی نیز آب جاری را برخود از راه تبرک  ودفع آفات می ریزند.

         باید گفت آب پاشی یا مادرمه شاید ریشه در این اندیشه داشته باشد که چون تن ها ودرخانه ها ،در زمستان به دود وخاکستر آلوده می شود،مردم ابتدا با خانه تکانی و غبار روبی و بعد با پاشیدن آب بر روی خود و یا در گوشه ی خانه ها ،آن رادر یک عمل نمادین پاکیزه می کنند وبر پالایش آن گواهی می دهند."(شیون نوری ص4)

            

منابع

1- یوسفی، فریده ، فرهنگ وآداب ورسوم سوادکوه،ساری،نشر شلفین،چاپ دوم،1380،ص47

2- نوری، شیون، نوروز و نورزانه، ،هفته نامه ی سوردار،سال اول شماره هجدهم 1382 ص4

3- مهجوریان نماری ،علی اکبر، باورها وبازی های مردم مازندران ،آمل، انتشارات دانشگاه شمال، 1384 صص18-17

4- ذبیحی، علی، مقاله ی پتک و شیشک در گاهشماری مردمان مازندران،.فصلنامه ی فرهنگ مردم،سماره 17،بهار85،

5- دکتر هنری، مرتضی ، نورزگان،        گفتارهاو      سرودهایی       درآیین های نوروزی،تهران،سازمان میراث فرهنگی و گردشگری،1385

6- علامه، صمصام الدین،یادگار فرهنگ آمل، ،تهران،چاپ تابان،تیرماه 1338

7- جهانگیری،علی اصغر ،کندلوس،تهران،موسسه ی فرهنگی جهانگیری،چاپ اول ،بهار1367

8-سیروس ،طاهباز، یوش ،تهران،نشر معاصر،چاپ دوم ،زمستان 13629


از larijan.ir